فوریتهای پزشکی

دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه

مسمومیت

مسمومیت

 

 

سم چیست؟

ماده شیمیایی به صورت مایع ، جامد، یا گاز، که در صورت ورود به بدن یا تماس با پوست، باعث ایجاد اثرات زیان بخش شده، سلامتی فرد را به خطر می اندازد ویا باعث مرگ وی می شود.

انواع مواد شیمیایی:

 

   1- مواد مورد مصرف روزمره :

                   غذا، دارو، لوازم بهداشتی

   2- موادی که مصرف انسانی ندارند:

                   مواد شوینده خانگی، مواد شیمیایی

                   مصرفی، ترکیبات گیاهی غیردارویی

                   و غیر غذایی

طرق مختلف مسمومیت

    موضعی:

  محدود به چشم ، پوست، ریه، یا دستگاه گوارشی است.

    سیستمیک:

  تمام بدن را گرفتار می کند.

توجه:

میزان مسمومیت وابسته به مقدار سم ، و میزان حساسیت انسان است.

عوامل موثر برمیزان جذب و توزیع سم

     خواص شیمیایی سم :

       - اندازه مولکول

       - درجه تونیزاسیون

       - میزان حلالیت در چربی یا آب

       - قدرت باند شدن با پروتئین ها

     خصوصیات سد های بیولوژیکی بدن:

      - ترکیبات غشای سلولی

      - اندازه منافذ غشاد سلولی

      - سیستم انتقال شیمیایی سم به داخل سلول

اثرات موضعی سم

      اکسیداسیون

      تغییر شکل پروتئین ها

      خشک سازی

      فعالیت حلالی

توجه:

شدت و قابلیت برگشت این اثرات ، وابسته به

 عوامل زیر است:

                                         - مقدارسم

                                         - مدت زمان تماس

                                         - قدرت ماده شیمیایی

                                         - نوع و شرایط سطح تماس

اثرات سیستمیک سم

       وابسته به عوامل زیر است:

         - نوع سم

         - خواص شیمیایی سم

       توجه:

ماهیت ، شدت، و قابلیت برگشت اثرات سیستمیک وابسته به عوامل زیر است:

    - دوز سم

    - قدرت و وضعیت متابولیکی ماده شیمیایی

    - ذخیره عملی ماده در بدن

    - بروز عوارض ثانویه نظیر هیپوکسی و شوک

سایر عوامل تاثیرگذار روی مسمومیت:

       وجود بیماری های زمینه ای

       نوع پاسخ بیولوژیک فرد به سم

       سابقه تماس قبلی با ماده شیمیایی

       غلظت بافتی ماده شیمیایی

                       ( فارماکودینامیک)

       نحوه جدب، توزیع، متابولیسم، ودفع سم

                        (فارماکوکینتیک)

تشخیص اولیه مسمومیت

      ارزیابی اولیه از محیط ، برای مثال:

     - وجود آتش سوزی

     - پخش گاز سمی در محیط

     - وجود مواد سمی بدون برچسب در محل

     - آلودگی لباس به ماده ای ناشناس

     - احتمال خودکشی

      تهیه شرح حال:

     - زمان، روش، مدت، و چگونگی تماس

     - نام و مقدار هر دارو یا ماده یافت شده در محل

     - زمان شروع علائم مسمومیت

     - ماهیت و شدت علائم

     - نوع اقدامات به کار گرفته شده برای دفع سم و زمان اجرای آن

 

     معاینات فیزیکی:

   - معاینه چشم ها ....... اندازه مردمک ها، واکنش به نور، و نیستاگموس

   - معاینه شکم .......وجود فعالیت های روده، سمع صداهای شکمی، پر بودن مثانه

   - معاینه پوست.......علائم سوختگی، تاول، تغییر رنگ، گرمی، رطوبت، و زخم

   - معاینه دهان.......علائم سوختگی، تاول، تغییر رنگ، باقیمانده مواد خورده شده، بوی تنفس

   - معاینه ریه.......علائم ادم ریه ، دیسترس تنفسی، دپرسیون تنفسی، و آپنه

   - معاینه قلب.......دیسریتمی های قلبی، شوک

 

     پاسخ به آنتی دوت:

     - ثبات و برگشت سطح پاسخ دهی

     - ثبات و برگشت علائم حیاتی

 

 

     نتیجه تست های آزمایشگاهی:

      - گازهای خون شریانی

      - بیوشیمی خون

      - کامل ادرار

      - عکس رادیوگرافی ریه و شکم

اهداف کلی درمان در مسمومیت ها

1- حفظ علائم حیاتی:

     - گرفتن یک یا دو خط وریدی مناسب

     - مانیتورینگ دائم قلبی

     - حفظ راه هوایی، اکسیژناسیون، و تهویه بیمار

     - تجویز اکسیژن

     - در صورت دپرسیون تنفسی، لوله گذاری داخل تراشه

     - آنالیز گازهای خون شریانی

     - توجه به هیپوتانسیون

     - توجه به بروز تشنج

     - حفظ درجه حرارت بدن در حد طبیعی و جلوگیری از افزایش با کاهش آن

2- جلوگیری از جذب بیشتر سم

      انتخاب روش سم زدایی وابسته به عوامل زیر است:

      - میزان مسمومیت پیش بینی شده

     - قابلیت اجرای روش سم زدایی

     - ماهیت، شدت، و عوارض خطرناک سم

انواع روش های سم زدایی

      ایجاد استفراغ

      استفاده از زغال فعال

      شستشوی معده

      شستشوی کل روده

      رقیق سازی سم

      شستشوی بدن با آب فراوان

      گاهی اقدام به مداخله جراحی

3- تشدید دفع سم

الف) تجویز زغال فعال تا چند روز

ب) ایجاد دیورز اجباری همراه با تغییر PH ادرار

پ)خارج کردن سم از سیستم گردش خون توسط دیالیز صفاقی، همودیالیز، پلاسمافرز، و تعویض خون

ت)اکسیژناسیون پر فشار

4- تجویز آنتی دوت

       اثر:

  ایجاد اتصالات شیمیایی

  تغییر ماهیت سم

  ایجاد متابولیت رقابتی

 

اداره مسموم آلوده به سموم خوراکی

رایج ترین سموم خوراکی:

        دارو ها

        مواد مخدر و الکل

        شوینده ها و پاک کننده های

      خانگی

        حشره کش ها و سموم حیوانی

        فرآورده های نفتی

        گیاهان

ارزیابی اولیه مسموم

      ارزیابی موقعیت از نظر وجود شواهدی از عامل سمی

      معاینه دهان، پوست اطراف دهان و گونه ها و حلق

      توجه به باز بودن راه هوایی

      بررسی تنفس

      توجه به بوی دهان

      شروع اکسیژن درمانی

 

      ارزیابی گردش خون

 

      بررسی علائم پوستی:

   - رنگ ، حرارت ، و رطوبت(اثرات سم روی سیستم اتونومیک)

   - بررسی سطح هوشیاری و پاسخ دهی به طور مکرر

   - کنترل آسپیراسیون ناشی از استفراغ

   - قرار دادن بیمار در وضعیت ریکاوری

تهیه شرح حال فوری از بیمار

اشاره به علایم
خورده شدن سم

مراقبت های بیمارستانی برای سم زدایی

      تخلیه سم از دستگاه گوارشی

      تخلیه باقیمانده سم از دهان

      ساکشن دقیق دهان و حلق

      استفاده از شارکول فعال

اداره مصدوم آلوده به سموم استنشاقی

رایج ترین سموم استنشاقی:

        مونوکسید کربن

        دی اکسید کربن

        گازکلرین

      سولفید هیدروژن

      سیانید هیدروژن

      آمونیاک

        گاز های صنعتی

        سوخت ناقص گاز طبیعی

      حلال های رنگ وچربی مثل چربی

تهیه شرح حال فوری از مصدوم

توجه به علائم استنشاق سم

مراقبت های بیمارستانی برای سم زدایی

       انجام آزمایش ABG

       شروع اکسیژن با غلظت بالا

       در صورت نیاز ، اینتوباسیون و تهویه مکانیکی

       مانیتورینگ مداوم قلبی و علائم حیاتی

       تجویز آنتی دوت در صورت موجود بودن

       بررسی عوارض سم

اداره مسموم آلوده
 به سموم پوستی

رایج ترین سموم پوستی:

        مواد شیمیایی

        سم گیاهان

ارزیابی اولیه مصدوم

علائم موضعی آلودگی با سم

       سوزش ، التهاب، و خارش

       اریتم

       التهاب و تورم

       کهیر های گسترده

       راش

       سوختگی تاول

       احتمال درد

اقدامات فوری برای
 سم زدایی در محل

     شستشوی محل با آب فراوان به مدت 20 دقیقه

 

    پاک کردن دقیق و ملایم سم جامد از روی پوست

اداره مسموم آلوده به
سموم تزریقی

رایج ترین عوامل ایجاد کننده مسمومیت تزریقی :

        گزیدگی حشرات و مارها

        فرو رفتن جسم تیز آلوده

        تزریق آلوده

تهیه شرح حال فوری از مسموم

علائم مسمومیت تزریقی

اقدامات فوری برای سم زدایی

        تزریق نالوکسال وریدیgr 2-4/0 ( در صورت شک به مسمومیت مواد مخدر)

        مراقبت های تنفسی و تجویز اکسیژن

        توجه به بروز استفراغ و پیشگیری از آسپیراسیون

        قرار دادن مسموم در وضعیت ریکاوری

اداره مسموم آلوده به سموم غذایی

علل شایع :

      رشد باکتری ها در مواد غذایی....تغییر رنگ، بو، و مزه مواد غذایی

 

      آزاد شدن توکسین در مواد غذایی.....بدون تغییر در مواد غذایی

ارزیابی اولیه مسموم

     توجه به علائم مسمومیت:

مسمومیت غذایی بوتولیسم

توکسین های بوتولیسم ( تیپ های A   تا G )

 

تیپ های E,B, A مخصوص غذاهای حاوی گوشت ، ماهی، سبزی، میوه، و عسل است.

عوارض ناشی از سم بوتولیسم

        تهوع و استفراغ

        گاهی اسهال

        ضعف عضلانی پیشرونده و خستگی

        پتوز

        اختلال تکلم

        تاری دید، دو بینی، فتوفوبی

        گشادی مردمک ها و اختلال در رفلکس به نور

        اشکال در بلع( دیسفاژی)

        فلج عضلات تنفسی

        فلج هر چهار اندام

اقدامات درمانی فوری

اگر مدت زیادی از مسمومیت نگذشته باشد:

        تحریک استفراغ

      لاواژ معده

        آنتی سرم بوتولیسم ( 10الی 20 هزار واحد ازهرکدام)

در صورت بروز علائم مسمومیت:

        در صورت پیشرفت فلج تنفسی....اینتوباسیون تراشه

        شروع تهویه مکانیکی

        تاریک کردن اتاق

        جلوگیری از ملاقات های غیر ضروری

        کنترل یک ساعته علائم حیاتی و جذب و دفع مایعات

  
نویسنده : حسن عزیزی ; ساعت ۱:۳٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳۸۸/۳/٦
تگ ها :